Antik yunan səlnaməçi Ksenofontun Anabazis əsərində keçən türkcə Arpasu hidronimi barədə

Türk dilində var olan “su” termini hələ əski türkcə mətnlərində qeydlərə keçmiş və çayların, göllərin, dənizlərin, digər su hövzələrinin adında yer almışdır [1, s. 512, 515]. Bilinən ən əski mətnlərdə “su” termini coğrafi adlarda hidroformant kimi çıxış edir. Buna misal olaraq kök türklərin şanlı vəziri Tonyukukun xatirəsinə həsr edilmiş runik yazılı daş kitabədə keçən Anısu adlı çayın adını çəkmək olar [2, s. 110]. Bu gün də geniş türk dünyası coğrafiyasında su hidroformantı Ağsu, Qarasu, Muradsu, Yincisu, Sarısu, Qızılsu, Batmansu, Koysu və d. çay adlarında iştirak edir. Bəzən də su hidroformantı türk coğrafiyasında bulaqların və mineral qaynaqların adlarında da yer almışdır. Məsələn Turşsu, Temirsu (Jeleznovodsk), Kızılsu (Krasnovodsk-Türkmənbaşı) və s.

Подробнее

“Vəng” sözünün mənşəyi barədə

Qafqaz tarixi mərkəzi,

Elşad Əlili

Tarixi Azərbaycan ərazisində bir çox vənglər və onlarla əlaqədar coğrafi adlar vardır. Misal olaraq Qarabağ ərazisində Vəng, Vəngli, Xuda-vəng, Həmşi-vəng, Gədəbəy ərazisində Əyri-vəng, İsmayıllıda Vəng, Naxçıvanda Qızıl-vəng, yenə də Qərbi Azərbaycanın Qarnıbasar mahalında digər bir Qızıl-vəng, Göyçə gölünün qərb sahilində digər bir Əyri-vəng, Göyçə gölündən şimalda, tarixi Qazax-Şəmşədil sultanlığı ərazisində Qoşa-vəng və o bölgələrdə Gədik-vəng, Xındırı-vəng, İlkə-vəng və d. nümunə kimi çəkmək olar. Vəng sözü dilimizdə var olan çox qədim sözdür və orta əsrlərdə əsasən bəzi xristian məbədləri üçün işlədilib. Bu söz xristianlığın erkən çağlarında erməni dilinə də keçib kilsə-monastır kompleksləri üçün vank (վանք) şəklində tələffüz olunur. Ermənilər bu sözün ermənicə olduğunu şübhəyə almaq istəməsələrdə, əslində vəng sözü türkcədən onların dilinə keçən növbəti kəlmədir.

Подробнее